The news is by your side.

قهار عاصی، سرودخوان آزادی – BBC News فارسی

0


  • کاوه کرامی
  • سردبیر سایت جاودان

شاید چندان اغراق آمیز نباشد، اگر بگوییم قهار عاصی یکی از پرآوازه‌ترین و شاخص‌ترین شاعران پارسی‌سرای معاصر افغانستان بشمار می‌رود.

عاصی از آوان زندگی، نه از گزندگی واقعیت گریخت و نه گذاشت که واقعیت دامنه افق پرواز تخیل او را محدود کند. کودکی‌اش با شور و کنجکاوی، نوجوانی‌اش با آموزش و کارگری، بزرگی‌اش با شناخت و درک واقعیت‌ها و واکُنش در برابر ناهنجاری‌های جامعه‌اش همراه شد.

قهار عاصی در رشته کشاورزی دانشگاه کابل مدرک کارشناسی گرفت و در جریان جنگ‌های دههٔ نود کابل، کشته شد.

عاصی و سختی‌های روزگار

عاصی از خانواده‌ای اشرافی نبوده، از آوان نوجوانی با فقر و تهی‌دستی دست و پنجه نرم می‌کرد. او سال‌ها با جسم نحیفش در یک دکان آهنگری مشغول به کار بود و به آموزشگاه هم میرفت. شاید در آن نوجوانی با پایداری در مقابل سختی‌ها و درشتی‌ها روزگار را بخوبی آموخته بود و پس از آن، این شاخصه در عرصه کردار فرهنگی او هم بازتاب یافت.

برخیز و کمر بند و دشوار مبین

راه طلبی بگیر و دردی بگزین

خود را به لبان تشنه باز رسان

ای قطره به انتظار دریا منشین

از سوی دیگر، گرچه عاصی را شاعر دردها و رنج‌های مردم یاد می‌کنند، اما بنظر می‌رسد که عاصی فقر و تهی‌دستی را که یک مشکل بزرگ اجتماعی پنداشته می‌شود، کمتر موضوع شعر خود قرار داده است. شاید تاکید عاصی بیشتر بر آرمان آزادی بوده، تا عدالت. به گمان من، برای این شاعر، آزادگی والاترین ارزش انسانی را داشت و فقر آزادی را عاصی در دوران اشغال میهنش از سوی شوروی سابق با تمام وجود احساس می‌کرد.

آشنایی من با شعر عاصی

آشنای من با عاصی باز می‌گردد به زمانیکه من شعرهای او را در آهنگ‌های فرهاد دریا شنیدم. این شاعر عاصی نام چه زیبا و عاشقانه می‌سرود. اما آنچه به حرمت و بزرگی این شاعر در نزد من می‌افزاید، موضع‌گیری اجتماعی-سیاسی و صراحت بیان اوست. این را هم می‌دانم که روان عاصی در بنیاد، بیش از آن که حماسی باشد، تغزلی بود.

شعر عاصی و اشغال کشور

به باور تاریخ‌نویسان، جریان های ادبی در طول تاریخ، زیر تأثیر رویدادهای اجتماعی و سیاسی شکل گرفته اند. اشغال افغانستان از سوی شوروی سابق و سپس جنگ‌های دهۀ نود کابل، به مثابۀ یک پدیدۀ تاثیرگذار اجتماعی بازتاب‌های چشمگیر در شعر عاصی داشته است.

عاصی بی‌باکانه و جسورانه در مقابل قدرت و استبداد روزگار خود ایستاد و برای آزادی نوشت. نخست از هم‌میهنان خود، به گفته خودش از رستم‌ها و آرش‌ها، که در مقابل اشغال میهنش از سوی شوروی سابق به پیکار برخاسته بودند، بی‌پرده حمایت کرد، از دلاوری و رشادت آن‌ها ستایش کرد.

اما وقتی که جنگ‌های دهۀ نود کابل رخ داد، البته توسط شماری از رهبران که برضد تجاوز شوروی مبارزه کرده بودند، در مقابل ریختن خون کابلیان بی‌گناه هرگز سکوت اختیار نکرد.

من تو را و بی‌کسی‌های تو را تصویر خواهم کرد

من تو را در چیغ‌های خویش گور خواهم کرد گریه خواهم کرد

با هزاران زخم ناسورت، وزن خواهم کرد خونت را با غزل‌هایم

من تو را با طبل خونین خودت آواز خواهم خواند

دردهایت ساز نامیمون بربادیت را طرح خواهد کرد

شعر عاصی با کچکن، پنجشیر امرزوی، پیوند ژرفی دارد. عاصی زادگاهش را “دیار اساطیری عشق و جنگ” تصویف می‌کرد و مردمان آن مرزوبوم را دادگرها و “دلیران شهنامه‌یی”.

“یل کِچکِن و اژدهای جهنم”

به کِچکِن مسما شده نیک‌نام

پرآوازه تا چین و تا روم و شام

به فرهنگ فردوسی و مولوی

به اعجاز شهنامه و مثنوی

در شعر “یل کچکن و اژدهای جهنم” عاصی به گونه‌ای واقعیت‌های دوران پیکار علیه تجاوز قشون سرخ را در زادگاهش بازآفرینی می‌کند.

در این شعر که گفته می‌شود در ستایش مبارزات آزادی و عدالت‌ ‌خواهانۀ فرمانده فقید مجاهدین احمدشاه مسعود سروده شده، سعی شده تا قدرت پایداری در برابر هجوم و سلطه بیگانه را افزایش بدهد و به مخاطب خود یادآور شود که هر انسانی در مبارزۀ دیو استبداد و ستم، می‌تواند یل و اسطورۀ روزگارش باشد.

يل نامور خواند يا مام كوه

امانم بده زين گزند الشكوه

همين گفت و از جا پريد و بزد

به شمشير بر فرق آن زاد بد

دونيمش نمود و دو قاشش فگند

خمش كردند از قصه چون و چند

بلي راد مردان چنين كرده اند

چنين با فرومايه كين كرده اند

خدا كم نسازد يلي را كه او

نمی‌افگند جان به چنگ عدو

خدا كم نسازد يكي تار موی

از آن كس كه محفوظش است آبروی

جهان باد و مردان داد آورش

خداوندگاران شان و فرش

عاصی، میهن و ملتش

عاصی همواره ملت خود را می‌ستایِید و بر آن می‌بالید، اما از متن شعر وی مشکل است تا خواننده دریابد که مرزهای ملت عاصی تا به کجا می‌رسند. به پندار من، یکی از ویژه‌گی‌های این شاعر عصیانگر این است که او خود را تنها مقید به جغرافیای سیاسی کنونی میهنش نمی‌ساخت. گرچه عاصی اشعار زیادی را در وصف زادگاهش و سپس برای شهر کابل نوشت، اما روح پرشور او فراتر دوید، سخن از «جغرافیای معنوی» زد.

از شام تا به کاشغر، از سند تا خجند

آیینه دار عالم بالاست پارسی

تاریخ را، وثیقه‏ی سبز و شکوه را

خون من و کلام مطلاست پارسی

روح بزرگ و طبلِ خراسانیان پاک

چتر شرف، چراغ مسیحاست پارسی

تصویر را، مغازله را و ترانه را

جغرافیای معنوی ماست پارسی

همچنان، در شعر عاصی، مهر میهن و ملتش را می توان به وضاحت خواند. او شاید با سرودن چنین اشعار سعی بخرچ می‌داد تا دریچۀ امید و خودباوری و یقین را در جامعۀ جنگ‌زدۀ خود بیدار نگه‌دارد.

اين ملت من است که دستان خويش را

بر گرد آفتاب کمربند کرده‌است‌

اين مشتهای اوست که می‌کوبد از يقين‌

دروازه‌های بسته ترديد قرن را

ايمان بياوريد!

تنهاترين پيامبر

با آيه‌های خشم خدا قد کشيده‌است‌

اين ملت من است که تکرار می‌شود

با نام انسان‌

اين اوست‌، اوست‌، اوست‌

که شيپورهاش را

شيپورهای فتح پيام‌آشناش را

عاصی در پی آزادی نهایی

توضیح تصویر،

شیفتگی عاصی به آزادی فراتر از مولفه‌های حماسی و میهن دوستی می‌شتابد

شیفتگی عاصی به آزادی فراتر از مولفه‌های حماسی و میهن دوستی می‌شتابد. او از ابراز ستیز خود با بی‌خردی و پلیدی هم دریغ نکرد؛ آزادگی را فرهنگ می‌پنداشت. از نظر ژان پل سارتر، فیلسوف فرانسوی، آزادی نهایی، آزادی “نه” گفتن است.

تا دامن آفتاب بر چنگ من است

با هر چه شب است و تیره‌گی جنگ من است

نی گفتن و خودسری که عیبش دانی

اوج هنر و کمال فرهنگ من است

در فرجام سخن، مولفه‌ها و دغدغه‌های درونی شعر عاصی پرتوهای پرفروغ از عشق و آزادی را بر مخاطب خویش می‌افگند تا دایره عشقش را گسترده‌تر سازد، با تاریکی پیکار کند و در برابر اهریمن بیستد.

شعر عاصی شعری ست، پرمهر، تا آزادی انسان، تا یک جامعه برتر و فکر می‌کنم شاعرِ که حنجرۀ درد و دغدغه مردم و پاسدار ارزش‌های والای انسانی باشد، ماندگار خواهد ماند.



منبع

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

. این سخنان دختر قاسم سلیمانی است در سخنرانی‌اش از سیدحسن نصرالله به عنوان عمویش… مالک اولین هنسی ونوم F5 محدود به ۴ هزار کیلومتر رانندگی در سال است 2 خوراکی صبحگاهی برای افزایش متابولیسم آخرین وضعیت عرضه اولیه وهامون مدیریت بحران تشنگی دانلود فیلم Pig 2021 خوک با زیرنویس فارسی دانلود آهنگ جدید آرون افشار بنام خنده هاتو قربون العربیه:مذاکرات وین تا سپتامبر به تعویق افتاد ویدیو| لحظات دیدنی و هیجان انگیز مسابقات موتو جی پی گل خاقانی با چاشنی عدد فرهاد مجیدی بررسی مچ بند هوشمند هواوی بند 6 صعود پویا ایدنی به مرحله چهارم جام جهانی شطرنج/ ۳ نماینده ایران در مرحله چهارم حسرت ۳۰۰ دقیقه‌ای رقبای استقلال برای گلزنی درخواست هیئت فوتبال از فدراسیون/ الفاظ دروازه‌بان پرسپولیس قلب تبریز را جریحه‌دار کرد پیام طبرسی، عضو کمیته علمی ستاد کرونا، با انتقاد از عدم اجرای مناسب محدودیت‌ها گ… پوکو F3 GT با نرخ نمونه برداری لمسی ۴۸۰ هرتزی گیمرها را هدف قرار می‌دهد دانلود فیلم Bhoomi 2021 بومی با زیرنویس فارسی چسبیده لباس بانوان ورزشکار ایران در رژه المپیک تغییرکرد کمیسیون اروپا مذاکره با بریتانیا برای تغيير مقررات تجاری ایرلند شمالی را رد کرد جهانپور: دومین محموله واکسن آسترزنکا ژاپن جمعه آینده وارد کشور می‌شود دانلود آهنگ جدید محمد مجیدی بنام ماه روشن 10+1 نکته مهم برای انتخاب اکسسوری در یک استایل شیک مردانه . ⁣ویدیویی که در فضای مجازی منتشر شده از #اعتراضات_سراسری اخیر در #شیراز لباس‌ش… دانلود سریال Tacoma FD ایستگاه آتش نشانی تاکوما فصل دوم دانلود فیلم Proof of Life 2000 اثبات زندگی با زیرنویس فارسی چسبیده سیل در آلمان؛ هنوز هم تعداد زیادی مفقود‌الاثر هستند تنفس کنترل‌شده و اثر جادویی آن بر ذهن دیدار رهبر اپوزیسیون بلاروس با جو بایدن در کاخ سفید قرارداد قلعه‌نویی با گل‌گهر تمدید شد دانلود فیلم Sky High 2020 شایعه: تبلت شیائومی می پد 3 حداقل در سه مدل عرضه خواهد شد برومل رکورد بولت در المپیک را می‌شکند؟ خدمات سئو و بهینه‌سازی سایت شرکت مهام مهاجم سابق سرخابی‌ها برای قلعه نویی درخشید اما ... 700 درصد افزایش قیمت در 8 سال توربین غول پیکری که از جزر و مد برای تولید انرژی پاک استفاده می کند معاون وزیر بهداشت: واکسیناسیون علیه کرونا دیر شروع شد، شاید به ۸۰۰ فوتی در روز برسیم دانلود رمیکس جدید من معذرت میخوام از آرش و مسیح اسامی خبرنگاران گیلانی جامانده از لیست واکسیناسیون اعلام شود Mikkel Hansen & co. snuppede bronzemedaljerne: Se billederne fra kampen her Nekrolog: Danmarks mest kendte tegner er død Fagbevægelsens Hovedorganisation: Ferien er ikke kommet af sig selv - nyd den! Raser over rygter: 'Bullshit!' Debatten om Ghita Nørby afslører, at mange ikke har forstået noget helt centralt Cubaner involveret i protestsang mod styret straffet med fængsel Overvågningssoftware inficerede telefoner via zero-click-angreb og nuldagssårbarheder Mindst 21 indsatte døde i fængselsoprør i Ecuador Pingdemi giver tomme hylder i Storbritannien Falk: Ingen undskyldninger i denne sæson Øget smitte får Island til at genindføre coronarestriktioner Emily Pedersen holder kursen mod stort resultat i major Kronprinsfamilien ønsker danske atleter held og lykke til OL Boghandleren Oliver: »Økonomisk er jeg slået tilbage til start. Men erfaringsmæssigt er jeg meget rigere, end da jeg startede« Brøndby bekræfter: Maxsø forhandler med ny klub Sommerens bedste teater: Her er fem forestilinger, der er værd at se Glen Riddersholm er ny ekspert på TV3 Sport AI-værktøj begejstrer dansk forsker: Forudsiger proteiners finurlige 3D-struktur på sekunder Et, to – og måske tre stik: Danmark kan blive nødt til at vaccinere mod covid-19 igen Højer og Sparta med flot comeback i CL-kval Medie: Viktor Fischer skifter til Belgien Gigantlussing: Tøjbrand bløder Nyt album med Prince udkommer fem år efter hans død Bilist død i frontalt sammenstød med lastbil Karsten Hønge: Den danske model skal gentænkes – »uden fornyelse risikerer vi, at selve aftalesystemet braser sammen« Mangeårig amerikansk senator og bankers skræk - er død Dit OL-overblik: Danske stjerner strålede i nat Schweizer snupper OL-guld i kvindernes tennisturnering FCM-træner er tilfreds med indsats efter sejr Seniorer skal arbejde mange flere år end i dag. I Norge har man fundet løsningen på hvordan Oprør i Esbjerg: - Har brug for nye spillere Dick Advocaat landstræner for niende gang OL-finaleklar Axelsen vågnede op med hjertebanken i nat: »Jeg tror aldrig, jeg har været så spændt« Bjørn Paulsen-assist sikrede Hammarby point FCK-chef: Leverede noget af det bedste i dag Feber og infektion ramte OL-dansk hest i Tokyo Medier: Stjernen dukkede ikke op Her er Brøndby og FCM's CL-mostander Amnesty: Henrettelser i Saudi-Arabien stiger efter G20-pause »Desperat for at komme væk«: Den engelske gentleman valgte »atombomben« for at slippe ud